Wilde Zwanen
recensies | fotopagina | persfotopagina | educatief
Bij deze voorstelling is geen educatief project beschikbaar.
Hieronder voor leerkrachten en cultuurcoordinatoren meer verdieping rond het spelen in de klas, geschreven door actrice Ilja Tammen:
De kracht van de verbeelding
Door Ilja Tammen
Ergens op een lagere school in het land word ik welkom geheten door een leerkracht. Ik kom vandaag een vertelvoorstelling spelen in de klas. “Hier in het kopieerhokje kun je je omkleden. Koffie en de thee mag je in de keuken pakken, en neem gerust een koekje hoor!” En hup, weg is desbetreffende persoon alweer, terug naar de klas, terug aan het werk. Dit was niet bepaald waar ik van droomde toen ik besloot actrice te worden! Bij die droom hoorde immers de geur van schmink, de warmte van de spots, de planken vloer van het toneel. Toch ben ik door de jaren heen steeds meer van het spelen in de klas gaan houden. Niet dat ik nou zo dol ben op het omkleden in een kopieerhokje; ik ben heus niet vies van een beetje luxe kleedkamer, en de geur van schmink oefent nog steeds een onweerstaanbare aantrekkingskracht op mij uit. Maar al deze simpele werkomstandigheden worden ruimschoots goedgemaakt door het theater dat ik straks in de klas kan gaan spelen. Daar valt namelijk iets te beleven wat maar weinig mensen weten: op klaarlichte dag vindt daar een wonder plaats. Het wonder van het oeroude theater.
Theater teruggesnoeid tot zijn meeste eenvoudige vorm: een verhaal, een verteller, een publiek.
Dat klinkt kaal en saai, het tegendeel is waar; het is een magische ervaring.
Ik kom op bezoek, ik kom in de dagelijkse realiteit van de kinderen. Daar waar normaal de leraar zijn werk doet, komt er met mij een andere wereld de klas in, waarmee diezelfde klas langzaam omgevormd wordt. De magie van de verbeelding doet hier zijn werk.
Door terug te keren tot de essentie van theater - een tekst tot leven brengen in de directe nabijheid van het publiek, met de hulp van puur acteursvakmanschap: intonaties, tempowisselingen, ritme, stiltes, rust, inleving, humor, ernst, spanningsbogen - kan het wonder gebeuren. We zijn hier en nu in de klas en tegelijkertijd zijn we met zijn allen vertrokken in het verhaal en maken iets mee, we maken werkelijk iets mee. Een onstuimige reis die individueel beleefd wordt, en tegelijkertijd door de hele groep.
Hier vind een oeroude uitwisseling plaats, een essentieel soort van meebeleven, meemaken. Het plezier dat dit oproept, de energie die daarmee vrij komt kan ik alleen maar omschrijven als pure levenskracht, levensvreugde zelfs.
De kinderen op 1 metertje afstand van je te hebben; een uur lang in 58 ogen te kunnen kijken, het verhaal in 58 oren te kunnen gieten, te voelen waar het ze raakt, waar de ontroering plaats vindt, op welk moment en bij wie, waar de aandacht verslapt om daarna weer met dubbele kracht terug te keren, de humor van de kinderen te raken, de gevoeligheid van anderen, zien hoe een meisje steun zoekt bij een vriendinnetje, een ander een zucht slaakt om de spanning af te voeren, hoe een jochie giebelt om die rok van mij die bijna langs zijn knie strijkt.
De heerlijke nabijheid van het acteerwerk; je ziet soms dat ze het geheim willen weten, het geheim van het acteren, nu ze er zo dicht op zitten zouden ze het moeten kunnen zien, zoals ik ooit pal vooraan ben gaan staan om de truc van de doormidden gezaagde vrouw te zien(maar het niet kon doorgronden).
En dan na afloop, als we met zijn allen uit de magie komen, wat een plezier om met de kinderen na te praten en terug te horen wat ze gezien hebben, wat ze meegemaakt hebben en waar ze vragen over hebben. Wat leeft er in de kinderen van nu, daar ben ik werkelijk in geïnteresseerd. Soms duren deze gesprekken wel een uur, en dan kunnen we echt diep filosoferen over thema’s die door het verhaal naar boven zijn gekomen.
Ik denk dat dit het is wat mij tekens doet terugkeren naar het klaslokaal; me telkens opnieuw te verbinden met de essentie van wat acteren voor mij is.
Door het onopgesmukte is er geen ontsnapping. Ik moet het met de puurheid doen van de kracht van de verbeelding, die leeft in dit moment, in dit lokaal, voor deze kinderen en met deze kinderen. Uiteindelijk gaat acteren toch om een ervaringsoverdracht.
Acteren is concentratie, toewijding, oprechtheid en helemaal in het hier en nu aanwezig zijn, met (en hier zit die magische contradictie) een voorbereide voorstelling. Concentratie is besmettelijk; als ik in het verhaal duik met hart en ziel, zijn er maar weinig kinderen die zich daartegen willen verzetten; mijn ervaring is dat de kinderen, net als de meeste leraren, zich vol overgave mee laten voeren, via de tekst en mijn aanwezigheid, recht hun eigen binnenwereld in.
En die is zoveel grootser, rijker en magischer dan wij doorgaans aanspreken!
Ilja Tammen is actrice. Zij speelde in voorstellingen als ‘De Hompelaar’ (Theater Gnaffel/ Theatergroep Wederzijds) en ‘Batte’ (Theatergroep Wederzijds). Het sprookje ‘Wilde Zwanen’ is haar derde vertelvoorstelling bij Sonnevanck.