Wilde Zwanen

recensies  | fotopagina  | persfotopagina  | educatief

Ilja Tammen schittert in ‘Wilde Zwanen’

18/05/09

door Gerard Jager

In de theaterzaal Sonnevanck is een klaslokaal nagebootst.
Er staan 18 tafeltjes en een bureau. Achter de tafeltjes zitten de
kinderen die deze premièrevoorstelling bijwonen. Op het bureau zit de
juf te breien. Ze vindt het lastig en vraagt om hulp. Een meisje uit
het publiek helpt haar. De juf wil de kinderen een verhaal vertellen,
maar vindt het moeilijk om te beginnen. Ze vindt een lei en schrijft
daar ‘Begin’ op. Zo begint Ilja Tammen de nieuwste voorstelling van
jeugdtheater Sonnevanck, ‘Wilde Zwanen’. Het verhaal dat Tammen
vertelt, is geschreven door Annie Makkink. Zij bewerkte het sprookje
van Hans Andersen. Haar versie is geschreven in eigentijds Nederlans.
Zo gebruikt ze bijvoorbeeld het moderne scheldwoord ‘pannenkoek’ en
heeft ze het over ‘achterlijke griezelgriet’. Daarnaast mag het
taalgebruik van Makkink af en toe gerust poëtisch genoemd worden, met
voorbeelden als ‘grote witte vogels die zo uit de hemel komen vallen’
en ‘haar mond lacht, maar haar ogen lachen niet mee’. Makkink won in
het verleden de Gouden Griffel. Haar taalgebruik zorgt ervoor dat de
voorstelling blijft boeien. Nergens wordt het zwaar op de hand of te
oppervlakkig, Makkink treft de juiste toon. Bovendien wordt er niet
te veel informatie weggegeven, waardoor het verhaal spannend blijft.
De belangrijkste factor voor het succes van deze voorstelling is de
actrice Ilja Tammen. Zij vertelt het verhaal op de juiste toon, met
de goede snelheid, vol passie en enthousiasme en met veel
raffinement. Zo banjert ze lang door het lokaal, om duidelijk te
maken dat de hoofdpersoon van het verhaal, Elisa, verdwaald is. Als
de zwanen in het verhaal vliegen, laat Tammen een papieren vogel aan
een touwtje rondvliegen.Wanneer er een hemd gebreid is, hangt ze dat
op de waslijn in het lokaal. De actrice Tammen gebruikt elke
mogelijkheid om het sprookje aanschouwelijk te maken. Ze kijkt veel
rond om te zien of de kinderen nog opletten. Ze praat luid als het
verhaal dat vereist. Ook gebruikt ze veelvuldig haar handen en mimiek
om de woorden te accentueren. Bovendien gebruikt ze nog een andere
truc om de aandacht vast te houden. Af en toe stapt ze uit het
verhaal. Ze is dan niet de verteller meer, maar de juf. Ze vraagt de
kinderen dan welke keuze zij zouden maken. Na een kort moment van
zelfreflectie stapt ze dan weer in haar rol als verteller. Het kan
niet anders of de regisseur, Sylvia Andringa, heeft voor deze
effecten gezorgd. ‘Wilde Zwanen’ is dus een prachtige voorstelling
voor kinderen. Het verhaal gaat over een koning die elf zonen en een
dochter heeft. Als hij trouwt, begint de ellende voor de kinderen. De
koningin behekst de elf zonen, ze vergeet de dochter Elisa. De
jongens veranderen in zwanen. Elisa komt erna een flinke zwerftoch
achter hoe ze de betovering weer kan verbreken. Daarvoor moet ze elf
hemden breien van brandnetels en mag ze niet praten. Het valt haar
zwaar. Uiteindelijk lukt het haar, eind goed al goed. De
belangrijkste thema’s van dit verhaal zijn vandaag de dag nog steeds
actueel: vriendschap, onderling vertrouwen, geloven in jezelf en
doorzetten. Niet alleen in het verhaal klinkt deze moraal door, ook
in de liedjes. Op (opgenomen) muziek van Martin Franke zingt Ilja
Tammen enkele prachtige teksten. Ook ondersteunt de muziek het
verhaal (zeegeluiden, onweer). Met ‘Wilde Zwanen’ is
jeugdtheatergezelschap Sonnenvanck erin geslaagd een mooie productie
aan haar oeuvre toe te voegen.

Theaterzaal Sonnevanck, gisteren, première ‘Wilde Zwanen’ door
Jeugdtheater Sonnevanck. Spel: Ilja Tammen; regie: Silvia Andringa.