1995: Kobold!

Een voorstelling over een oma die een melktandje nodig heeft. Vanaf 6 jaar

Kobold! is geregisseerd door Flora Verbrugge en de tekst is (oorspronkelijk in het Frans) geschreven door Jean Debefve, van het Brusselse Théâtre de Galafronie. De voorstelling gaat over hoe de werelden van jong en oud bij elkaar komen in verhalen waarvan we niet precies weten of ze nou echt gebeuren of niet. Een klein meisje bezoekt op nieuwjaarsdag haar grootmoeder. Grootmoeder is een rare, oude vrouw die tussen de verhuisdozen woont. Ze is helemaal geen lieve oma, ze is soms juist onaardig en ze stinkt een beetje. En ze houdt niet van kinderen, zegt ze. Die zijn vrolijk en vervelend.

Grootmoeder is bezig een val te zetten om een Kobold te vangen, die ze op haar oude dag nodig heeft om met het verleden in het reine te komen. Een Kobold is een aardmannetje, dat onder de grond woont en daar naar goud en edelstenen zoekt.

Per ongeluk vangt Grootmoeder niet een Kobold maar een klein meisje. Dat blijkt haar kleindochter te zijn. ‘Getverdemme’ , zegt ze, ‘Een kleinkind!’ . Grootmoeder houdt niet van kinderen, maar misschien kan het meisje tóch goed van pas komen. Want ze heeft een loszittend melktandje! En daar zou Grootmoeder de Kobold goed mee kunnen vangen. Kobolds zijn namelijk gek op mooie voorwerpen. Zo'n glanzend tandje zou hij niet kunnen weerstaan.

VRAAG: Als jij een Kobold zou zijn, welk voorwerp zou jij dan niet kunnen weerstaan?

 

Tandjes wisselen

Grootmoeder vertelt Kleindochter rare oude verhalen en herinneringen over haar leven en verzint ondertussen allerlei listen om het melktandje van het meisje af te pakken. Op deze foto heeft Grootmoeder (Annemarie Feltmann) de Kleindochter (Tirza de Jong) vastgemaakt aan een stoel om zo het tandje te kunnen stelen.

Actrice Annemarie Feltmann, die in totaal 15 jaar voor Theater Sonnevanck gespeeld heeft, vertelt hoe herkenbaar het wisseltandje was voor het publiek:

“De voorstelling was voor kinderen vanaf 6 jaar. Op die leeftijd zijn vrijwel alle kinderen aan het wisselen. Ze voelden dus enorm mee met het meisje wiens tand dreigde afgepakt te worden!”

 

 

Recensie in het NRC Handelsblad

In een recensie voor het NRC Handelsblad schrijft Bregje Boonstra over de vertolking van Grootmoeder het volgende:
“Annemarie Feltmann maakt van haar een ware creatie. Gehuld in een slordige bult textiel springt ze (…) rond in haar keukentje, waar het onheilspellend sist en borrelt. Afwisselend is ze een sluwe heks, een deerniswekkend oud mensje en een angstig kind. En ze kan meeslepend vertellen.”

 

(Klik op de afbeelding om de recensie te vergroten)

 

 

De draak

Tegen het einde van de voorstelling zijn Grootmoeder en Kleindochter samen op reis in een gevaarlijk verhaal, waarin een Draak voorkomt. Kleindochter gaat op verkenning, maar komt niet op tijd terug. Dan merkt Grootmoeder dat ze eigenlijk veel van Kleindochter houdt. Ze is bang dat de Draak haar gaat opeten en ze besluit de Draak te verslaan om Kleindochter te redden. Ze klimt op de gootsteen, en duikt door het afvoerputje het gootsteenkastje in, waar de Draak woont…
 

 

Er klonk dan heel harde muziek en dan schreeuwde Grootmoeder: ‘Dikke vetzakken. Het kan mij niet schelen, hahaha! Ik ga jullie heel gemeen bijten! Het zal jullie spijten. Nee, niet mijn arm, niet mijn hoofd!’ De losse armen en benen van oma vlogen dan uit de gootsteen het toneel op. De kinderen vonden dat geweldig! Ze gilden en schreeuwden het uit”, vertelt Annemarie.

 


“Dat was spannend voor het publiek, maar ook heel grappig! Ze snapten heel goed dat het niet echt was. Je zag dat dat het neppe armen en benen waren. Het was geen gruwelijkheid met bloed enzo, zoals in een moordfilm. Maar een gruwelijkheid zoals in een sprookje. Het is eng, maar ook mooi. Dat soort gruwelijkheid vind ik heel belangrijk voor kinderen. We moeten niet doen alsof de wereld zacht en lief is. Als publiek sluit je niet je ogen, maar je blijft kijken en dan zie je dat het weer goedkomt, op een bepaalde manier. Zo ga je ergens doorheen. De voorstelling helpt je om over dat randje te gaan, waar je in je eentje niet overheen zou durven. Daar wordt je moedig van. Dat is ook het belang van Grootmoeder, ze wilde haar kleinkind een les leren over moed. En bang zijn hoort daarbij.”

 

Dan deed Kleindochter iets heldhaftigs: ze trok haar losse tand eruit en gaf hem aan de Kobold. Als dank naaide deze Grootmoeder weer aan elkaar. Uiteindelijk kwam Grootmoeder weer tevoorschijn aan ‘de andere kant’ en verscheen ze in een witte nachtjapon in het vuilnisvat. Op deze repetitiefoto werd dit voor het eerst geprobeerd.

 

"We probeerden uit of Annemarie in het vuilnisvat kon komen vanuit de gootsteen, en dat kon! Dan was het het puur in beeld duidelijk dat Grootmoeder was doodgegaan. Annemarie kroop dus onderlangs, al verkledend, naar het vuilnisvat", vertelt regisseur Flora Verbrugge. 

 

Muziek

De muziek die te horen was in de voorstelling was van Lambarena – Bach to Africa (Sony classical). Een combinatie van de muziek van de Johannes Passion van Bach en Afrikaanse muziek.

Hier kun je de muziek beluisteren
 

“Op 15:55 hoor je de muziek de je hoorde aan het begin van de voorstelling. Het geluid wat je daar hoort, deed mij altijd denken aan de Kobold", vertelt Annemarie Feltmann.

“Ik beluisterde de CD in een CD winkel in Enschede, die waren er toen nog! Toen ik de muziek hoorde kreeg ik direct tranen in mijn ogen en wist ik: dit hoort bij Kobold!. Wat ik mooi vind is dat deze muziek van Bach veel gebruikt wordt bij herdenkingen en begrafenissen in de Westerse cultuur. De Afrikaanse muziek die je hoort, zijn ritmes die gebruikt worden bij het begraven van mensen in de Afrikaanse cultuur. Het ritme van Bach past precies op het ritme van de Afrikaanse muziek, het past heel mooi bij elkaar. De muziek samen is een poging om deze twee werelden te verbinden. Daar gaat Kobold! ook over. Het verbinden van de werelden van jong en oud. Van leven en sterven. Van mythische verhalen en de verhalen uit de realiteit.”

Regie: Flora Verbrugge | Tekst: Jean Debefve | Spel: Annemarie Feltmann & Tirza de Jong | Decor: Marianne Burgers | Kostuum: Marianka Halters